Language Selection:
Frontpage Slideshow (version 2.0.0) - Copyright © 2006-2008 by JoomlaWorks
Ιστορία και κουλτούρα του Ρεθύμνου
Το Ρέθυμνο είναι έδρα του ομώνυμου δήμου και πρωτεύουσα του νομού Ρεθύμνης (κάτοικοι 27.868 2001). Βρίσκεται στη βόρεια ακτή της Κρήτης, στην ανατολική πλευρά του Κόλπου του Αλμυρού (σε υψόμετρο μέσο 10). Πρόκειται για το τρίτο σε πληθυσμό αστικό κέντρο της Κρήτης μετά το Ηράκλειο και τα Χανιά. Είναι το διοικητικό εμπορικό και συγκοινωνιακό κέντρο του νομού Ρεθύμνης.

Η πόλη του Ρεθύμνου είναι ένας πολύ ενδιαφέρων τουριστικός προορισμός. Η γραφική και καλά οργανωμένη πόλη αποτελεί έναν παράδεισο για τον επισκέπτη που θέλει να περάσει ήρεμες διακοπές, κάνοντας περιπάτους στα γραφικά σοκάκια ή απολαμβάνοντας τις διαδρομές ανάμεσα στα ιστορικά και φυσικά μνημεία της περιοχής. Η παλιά πόλη του Ρεθύμνου διατηρεί σε μεγάλο βαθμό τον πολεοδομικό της ιστό, όπως αυτός διαμορφώθηκε κατά τη διάρκεια της βενετοκρατίας, με τις μεταβολές που επέφερε η τουρκική κατάκτηση και η συνεχής κατοίκηση έως τις μέρες μας. Έχει κηρυχθεί ιστορικό διατηρητέο μνημείο και παραδοσιακός οικισμός.
 
Ο τόπος αυτός δεν έπαψε να κατοικείται ούτε στιγμή. Νεολιθικές εγκαταστάσεις, μινωικοί οικισμοί και ιερά, κλασικές και ρωμαϊκές πόλεις συνθέτουν αδιάλειπτα το παζλ του προϊστορικού και αρχαίου κόσμου. Το ανακτορικό συγκρότημα στο Μοναστηράκι Αμαρίου, το Υστερομινωικό νεκροταφείο Αρμένων, η Ελεύθερνα, η Σίβρυτος, η Λάππα, η Αξός, το Σταυρωμένο είναι μόνο λίγα από τα σημεία που έχει φέρει στο φως η αρχαιολογική σκαπάνη. Στην αυγή του χριστιανισμού, οι θαυμάσιες παλαιοχριστιανικές βασιλικές εντυπωσιάζουν με την αρχιτεκτονική και τη διακόσμησή τους. Στο Πάνορμο, την Ελεύθερνα, το Βυζάρι, τα Γουλεδιανά και το Θρόνος έχουν αποκαλυφθεί οι μεγαλοπρεπέστερες από ένα σύνολο περίπου 18 εκκλησιών.

Στην εποχή του βυζαντίου η ρεθεμνιώτικη ύπαιθρος κοσμείται με μοναστήρια και υπέροχες μονόχωρες ή σταυροειδείς με τρούλο τοιχογραφημένες εκκλησίες. Η βενετοκρατία που ακολουθεί, έμελλε να σφραγίσει το αρχιτεκτονικό χαρακτήρα της πόλης και της ενδοχώρας, δίνοντας ταυτόχρονα ανεπανάληπτη ώθηση στην πνευματική παραγωγή του τόπου. Την ακμή της αναγέννησης αυτής διέκοψε η τουρκική κατάκτηση επιβάλλοντας τα δικά της μουσουλμανικά στοιχεία και συμβάλλοντας στη διαμόρφωση της πολυπολιτισμικής όψης του Ρεθύμνου.

Επιγραφές και νομίσματα με θαλασσινά σύμβολα, συγγραφείς και αρχαιολογικά ευρήματα μαρτυρούν την ύπαρξη αρχαίας πόλης με το όνομα «Ρίθυμνα». Η θέση της παραμένει άγνωστη αν και κάποιοι πιστεύουν πως βρισκόταν στο λόφο του Παλαιοκάστρου, εκεί που σήμερα δεσπόζει το βενετσιάνικο φρούριο. Ο οικισμός που σταδιακά αναπτυσσόταν πάνω στη μικρή χερσόνησο παρέμεινε ασήμαντος μέχρι την άφιξη των βενετών. Αυτοί τον οχύρωσαν και του έδωσαν το όνομα CasΤηλ. Vecchio. Ακολούθησε η κατασκευή χερσαίου τείχους σε σχέδια του αρχιτέκτονα Michele Sanmichleli που ισοπεδώθηκε από την ολέθρια επιδρομή του πειρατή Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσσα το 1571. Η Φορτέτσα του Ρεθύμνου ξεκίνησε να χτίζεται 1573 και σηματοδοτεί την οριστική εδραίωση των βενετών. Στη φάση αυτή εντάσσεται η ανέγερση πολυτελών δημόσιων και ιδιωτικών κτιρίων και η πόλη, σύμφωνα με τα βενετσιάνικα πρότυπα, αποκτά κεντρική πλατεία, Λέσχη Ευγενών, κρήνες όπως η Rimondi, μεγάλο ηλιακό ρολόι, κεντρική οδό και μικρές παρακαμπτήριες που οδηγούσαν στους ναούς, τα μοναστήρια, τα αρχοντικά και τις απλές κατοικίες.

Η σπάνια φυσική ομορφιά, οι μοναδικές περιοχές φυσικού κάλλους, οι αρχαιολογικοί χώροι, οι εκκλησίες και τα μοναστήρια κοσμούν γενναιόδωρα την ενδοχώρα του Ρεθύμνου. Ο νομός παρέχει άφθονες δυνατότητες να οδηγηθεί κανείς μέσα από καταπληκτικές διαδρομές στους πιο ενδιαφέροντες διατηρητέους και παραδοσιακούς οικισμούς. Βενετσιάνικα αρχιτεκτονικά κατάλοιπα καταπλήσσουν στον Μαρουλά, το Χρωμοναστήρι, τον Πίκρη το Μούντρος, το Μονοπάρι, την Αμνάτο, ενώ παραδοσιακά χωριά όπως το Γαράζο, το Σπήλι, τα Ανώγεια φέρνουν κοντά σε ήθη, έθιμα και παραδόσεις αναλλοίωτα στο πέρασμα του χρόνου.
Τα σπήλαια που φθάνουν τα 850, με σημαντικότερα το Ιδαίον Άντρον, του Μελιδονίου, το Σφεντόνη και του Γερανίου, παρουσιάζουν ιδιαίτερο αρχαιολογικό, ιστορικό και λαογραφικό ενδιαφέρον. Επιπλέον, ξεχωριστής ομορφιάς φαράγγια διασχίζουν τα όρη και τις οροσειρές του νομού: το Κουρταλιώτικο, Κοτσυφού, Μύλλων, Πατσού, Πρασσών, Βεδέρων, Δίδυμα, Αρκαδιώτικο είναι μόνο ορισμένα από αυτά. Το Ρέθυμνο, μια περιοχή γεμάτη αντιθέσεις όπου το άγριο ορεινό τοπίο εναλλάσσεται με εύφορες πεδινές εκτάσεις και οι επιβλητικές βραχώδεις ακτές με απέραντες αμμουδερές παραλίες, σε κάθε σημείο αποκαλύπτει ένα τοπίο ξεχωριστής ομορφιάς: Λίμνη Πρέβελη, πηγές Αργυρούπολης, οροπέδιο Νίδας, παραλίες της βόρειας και νότιας ακτής.
Και μέσα σ΄ αυτή τη φυσική ομορφιά απλώνεται διάχυτο το θρησκευτικό στοιχείο, στα λιτά ξωκλήσια και τα εικονοστάσια, στις γραφικές βυζαντινές εκκλησίες, στα μεγαλόπρεπα και ιστορικά μοναστήρια.

Καλόκαρδοι και φιλόξενοι οι άνθρωποι της υπαίθρου δουλεύουν σκληρά διαιωνίζοντας τους πιο παραδοσιακούς τρόπους παραγωγής ελιάς, λαδιού, κρασιού, τσικουδιάς, κτηνοτροφικών προϊόντων. Αφοσιωμένοι στην παράδοση περνούν, εκτός από τις καθημερινές, και τις ξεχωριστές μέρες του χρόνου, τιμώντας κατά γράμμα τις θρησκευτικές γιορτές: Χριστούγεννα, Πάσχα, Γάμος, Βαφτίσια, Πανηγύρια. Επιπλέον, τηρούν τις αγροτικές και κτηνοτροφικές γιορτές που γίνονται με αφορμή την παραγωγή κάποιου προϊόντος, τη δοκιμή της σοδιάς ή κάποια κτηνοτροφική διαδικασία. Ο τρύγος των αμπελιών και η παραγωγή τσικουδιάς στα παραδοσιακά «καζάνια», η «κουρά» των προβάτων, αλλά συχνά και το μάζεμα της ελιάς, μετατρέπονται σε αληθινά πανηγύρια όπου φίλοι και συγγενείς διασκεδάζουν προσφέροντας εθελοντική βοήθεια. Όταν δεν δουλεύουν και δεν διασκεδάζουν πίνοντας τσικουδιά, συχνά διοχετεύουν τη δημιουργικότητα και την καλλιτεχνική τους ευαισθησία δημιουργώντας καταπληκτικής ποιότητος αντικείμενα χειροτεχνίας.

Στο Ρέθυμνο παραμένουν ζωντανές και εξασκούνται με συνέπεια πολλές μορφές λαϊκής τέχνης όπως η αγγειοπλαστική, η καλαθoπλεκτική, η ξυλογλυπτική, η λιθοξοϊα, η υφαντική. Κάποιες μάλιστα από αυτές τις εξασκούν κατά παράδοση ολόκληρα χωριά: λιθοξοϊα στην Αλφά, αγγειοπλαστική στις Μαργαρίτες, υφαντική στ΄ Ανώγεια.